Komiks Będziesz miłował. Powstańcze losy księdza Stefana Wyszyńskiego to niezwykłe wydawnictwo. Ksiądz Wyszyński znany jest nam wszystkim jako mąż stanu, interrex, postać posągowa, Prymas Tysiąclecia. A komiks przypomina mało znane fakty z życia tego wielkiego Polaka.
Prał bandaże, czyścił mundury…
Mało kto zastanawia się nad okupacyjnymi losami profesora socjologii. Gdy wybuchła II wojna światowa, ks. Stefan otrzymał polecenie ukrywania się od bp. Władysława Gorala, późniejszego męczennika i błogosławionego. Skąd biskup miał natchnienie, że trzeba ocalić akurat tego księdza? Ks. Wyszyński, wierny poleceniu, ukrywał się w czasie okupacji w wielu różnych miejscach: u ojca we Wrociszewie, w majątku rodziny Zamoyskich w Kozłówce, w Zakopanem, Żułowie. Lata 1942-1945 spędził w Laskach pod Warszawą. Objął tu funkcję kapelana Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża i Zakładu dla Niewidomych. W Laskach kontynuował nauczanie dzieci, młodzieży czy dorosłych na tajnych kompletach. Wyjeżdżał do Warszawy z tajnymi wykładami. Opiekował się również grupą dziewcząt zwanych „Ósemką”, które po wojnie założą Instytut Prymasowski. W okresie powstania był kapelanem oraz spowiednikiem powstańczego szpitala i Zgrupowania „Kampinos” AK. Przyjął pseudonim „Radwan III”. Nie walczył z bronią w ręku, ale jak sam o sobie mówił, był „tym, który trzyma lampę, by nie zgubić drogi”. Chętnie pomagał wszędzie tam, gdzie brakowało rąk do pracy – asystował przy zabiegach, prał bandaże, czyścił mundury, nosił też rannych, których codziennie przybywało, sam lub przy pomocy niewidomych. Zdarzało mu się nawet pomagać przy pieczeniu chleba. Po wojnie wielokrotnie wspominał, jak wielki wpływ miało na niego obcowanie z cierpieniem, śmiercią i heroizmem powstańczej młodzieży. Opowiadał również o odwadze, mądrości i męstwie przełożonej Lasek – matki Elżbiety Róży Czackiej.
Historia dobrze opowiedziana
Zarówno opowiedziana w komiksie historia, jak i szata graficzna opracowane przez panów Andrzeja i Mikołaja Graniaków, ojca i syna, robią ogromne wrażenie. Niezwykłe jest już samo odwzorowanie rzeczywistości okupacyjnej, duża doza szczegółowości, przy jednoczesnym zachowaniu poetyki komiksu. Oglądamy ówczesną ponurą rzeczywistość, wciąż jednak obcujemy jakby z dziełem nierealnym, zanurzonym mocno w komiksowej estetyce. W książce znalazła się również narysowana przez autora mapa, która ukazuje ówczesną Warszawę, Laski i okolice. Dzięki pomocy konsultantów uniknięto błędów historycznych, związanych czy to z historią powstania, czy ówczesną liturgią trydencką. Warto wymienić nazwiska konsultantów, są to prof. Paweł Skibiński, dr Karol Mazur i dr Paweł Milcarek. Redaktorzy z Instytutu Wydawniczego PAX – Marta Karpińska i Anna Ostrowska – wykonali fantastyczną pracę. Co rzadko spotykane, komiks zawiera słowo wstępne i błogosławieństwo ks. abp. Adriana Galbasa – następcy Prymasa Tysiąclecia na stolicy biskupiej w Warszawie.
Opowiedziana historia porusza sumienia, jest wezwaniem do przemiany serc, może być pomocna zwłaszcza młodzieży. W przystępny sposób opowiada o powstaniu warszawskim, bohaterstwie powstańców, sióstr zakonnych i samego ks. Wyszyńskiego. Ładnie jest ukazana przyjazna, duchowa relacja ks. Stefana z matką Różą, którą bardzo poważał i często odwiedzał w późniejszych powojennych latach. Niezwykła była ich wspólna beatyfikacja w 2021 r. W pewnych kręgach pojawiły się wówczas zarzuty o umniejszanie postaci prymasa. Po przeczytaniu komiksu te sprawy stają się jasne i lepiej rozumiemy więź, która połączyła dwie niezwykłe osoby zarówno w życiu, jak i w dniu beatyfikacji.
Szczególnie wzruszające i bardzo mocne jest zakończenie, kiedy ks. Wyszyński, obserwujący paloną przez okupanta Warszawę, chwyta kawałek nadpalonego papieru z napisem: „będziesz miłował”. Warto dodać, że w napisie zastosowano specjalnie wybraną czcionkę – antykwę Półtawskiego, stworzoną przez Adama, teścia doktor Wandy Półtawskiej. Ten ciekawy pomysł wyszedł od Marcina Sułka.
Lektura nie tylko dla młodzieży
Komiks nabyliśmy dla naszej kilkunastoletniej córki Kornelii w trakcie kwietniowych Targów Wydawców Katolickich w Warszawie, na których byłem razem z żoną Katarzyną z książkami wydawnictwa Fundacji Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej. Jakież było moje zdumienie, gdy stwierdziłem, że jest całkowicie zgodny z ABC Społecznej Krucjaty Miłości za wyjątkiem jednego jedynego punktu: wyciska łzy i to niejednokrotnie!
Córce komiks spodobał się bardzo – zarówno przystępne odwzorowanie rzeczywistości okupacyjnej, bez zbędnego okrucieństwa, jak i duża doza szczegółowości, na dalszym planie bowiem często widać kwiaty, pola, budynki, a na nich ogłoszenia władz niemieckich. W wypowiedziach bohaterów pojawiają się akcenty humorystyczne, co kontrastuje z grozą okupacji. Jest to zgodne ze wspomnieniami wielu osób, które ks. Wyszyńskiego przy bliższym poznaniu odnajdywały jako ciepłego, serdecznego człowieka, o dużym poczuciu humoru. Mniejsze ilustracje narysowane są ładnie, ale duże są świetne. Na nas wrażenie zrobiły np. scena nocnego pogrzebu powstańca, scena walki w powstaniu czy zniszczona rzeźba Chrystusa z kościoła pw. św. Krzyża, wskazująca napis „Sursum corda”. Przejmujące są ilustracje Warszawy w ogniu – można odnieść wrażenie, że odczuwamy żar płonących dzielnic. Ciekawie ukazane są też osoby niewidome oraz rzeczywistość Lasek i powstańczego szpitala.
Piszący te słowa ma nadzieję na kontynuację dzieła i powstanie komiksu o kozłowieckich losach ks. Stefana oraz życzy czytelnikom takiego zachwytu, jaki był jego udziałem przy lekturze Będziesz miłował.
Będziesz miłował. Powstańcze losy księdza Stefana Wyszyńskiego, Andrzej Graniak, Mikołaj Graniak, Instytut Wydawniczy PAX 2026
Artykuł pochodzi z Kwartalnika „Civitas Christiana” nr 3/2026
/mdk
