Kilka dni wspólnej pracy stało się przestrzenią spotkania doktorantów, młodych badaczy oraz studentów ostatnich lat studiów magisterskich. Program łączył konwersatoria, warsztaty i dyskusje, pokazując KNS z różnych perspektyw. Dzięki temu katolicka nauka społeczna była obecna nie tylko jako przedmiot akademickiej refleksji, lecz także jako narzędzie rozumienia rzeczywistości i podejmowania odpowiedzialności za życie społeczne.
Od teorii do działania
Już pierwsze zajęcia mocno osadziły Szkołę w praktycznym wymiarze nauki i działalności społecznej. Dr Oskar Wolski z Narodowego Centrum Nauki wprowadzał uczestników w tajniki pozyskiwania grantów i dotacji na badania naukowe, pokazując, że rozwój naukowy wymaga nie tylko dobrego pomysłu, ale także umiejętności jego przedstawienia i zdobycia środków na realizację. Tego tematu dotknęły również Joanna Bosiacka-Kniat i Izabela Stelmaszewska-Patyk, reprezentujące NAWA – MSCA Punkt Kontaktowy Polska Zachodnia, w warsztatach drugiego dnia wydarzenia. Prowadzące przybliżyły uczestnikom możliwości zdobywania grantów, także międzynarodowych, oraz rozwijania kariery naukowej.
Jednym z ważnych tematów poruszonych podczas Szkoły Letniej była możliwość praktycznego wykorzystania zasad KNS. Uczestnicy zastanawiali się, czy katolicka nauka społeczna pozostaje jedynie zbiorem pojęć i zasad, czy też może realnie wpływać na sposób funkcjonowania organizacji, instytucji i poszczególnych osób. Doświadczeniami z pracy na różnych polach dzielił się Marcin Kawko z Caritas Laudato Si’, pokazując, jak zasady KNS mogą znajdować zastosowanie w konkretnych działaniach społecznych.
Najciekawszy model, przez który możemy tłumaczyć katolicką naukę społeczną, to trzy punkty – widzieć, oceniać, działać. I o ile widzieć możemy wszyscy każdego dnia (…), o tyle ocenianie i działanie jest już trochę trudniejsze. Jest to zawsze działanie wspólnotowe, a żeby móc działać i oceniać wspólnotowo, musi istnieć przestrzeń na dyskusję, debatę, rozmowę. I doskonałą tego typu przestrzenią są zjazdy szkoły letniej – podkreślił Marcin Kawko.
Działalność Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” przedstawił prezes Zarządu Maciej Szepietowski, przybliżając środowisko, które od lat podejmuje działania związane z popularyzacją katolickiej nauki społecznej.
Człowiek w centrum
Jednym z najważniejszych tematów Szkoły pozostawała osoba ludzka – jej godność, prawa i miejsce we wspólnocie. Ks. prof. dr hab. Bogusław Drożdż z Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu poprowadził konwersatorium poświęcone prawom i godności człowieka w perspektywie KNS. Z kolei podczas spotkania z ks. dr. Michałem Mraczkiem uczestnicy przyglądali się przemianom polskiej religijności. Analizowali dane dotyczące deklarowanej przez Polaków przynależności religijnej i zastanawiali się nad przyczynami zmian zachodzących w społeczeństwie.
Dopełnieniem tej refleksji była rozmowa o zasadzie pomocniczości i miejscu organizacji społecznych. Wojciech Iwanowski z Fundacji Obserwatorium Społeczne postawił pytanie o potrzebę istnienia konfesyjnych organizacji pozarządowych i ich rolę w polskim systemie prawnym. Dyskusja prowadziła do szerszej refleksji nad podziałem odpowiedzialności między państwo, rynek i społeczeństwo obywatelskie – oraz nad tym, kto i w jaki sposób powinien troszczyć się o człowieka.
Do podstaw KNS uczestnicy wrócili także podczas spotkania „Mam swoje zasady”, które poprowadził Mateusz Zbróg z Instytutu KNS Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”. Była to okazja do uporządkowania wiedzy o źródłach i podstawowych zasadach katolickiej nauki społecznej.
Nauka potrzebuje dialogu
Ważną częścią Szkoły Letniej była refleksja nad miejscem katolickiej nauki społecznej w świecie akademickim. Dr hab. Piotr Duchliński, prof. Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, poprowadził konwersatorium poświęcone interdyscyplinarności KNS. Rozmowa dotyczyła tego, w jaki sposób nauka teologiczna może korzystać z dorobku nauk empirycznych i jak łączyć różne sposoby opisywania rzeczywistości społecznej.
Z kolei dr Tomasz Herbich z Uniwersytetu Warszawskiego i „Teologii Politycznej” zaprosił uczestników do dyskusji nad filozoficznym dorobkiem Karola Wojtyły i jego znaczeniem dla KNS. Punktem wyjścia były teksty dotyczące relacji międzyludzkich i wspólnoty. Nie zabrakło także rozmowy o prawdzie i jej miejscu we współczesnej przestrzeni publicznej. Konwersatorium poprowadził prof. Stanisław Gałkowski z Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Była to kolejna okazja, by spojrzeć na problemy społeczne nie tylko przez pryzmat aktualnych wydarzeń, ale również ich filozoficznych i aksjologicznych podstaw.
Od naukowca do odbiorcy
Szkoła pokazała także, że sama wiedza nie wystarczy. Aby mogła oddziaływać na rzeczywistość, trzeba jeszcze umieć ją komunikować. Dlatego istotne miejsce w programie zajęły warsztaty medialne prowadzone przez przedstawicielki Centrum Medialnego Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” – Emilię Badawikę i Aleksandrę Bilicką. Uczestnicy ćwiczyli wystąpienia przed kamerą i mikrofonem, pracowali nad nagłówkami i treściami publikowanymi w mediach społecznościowych, a także uczyli się przekładać specjalistyczny, naukowy język na komunikat zrozumiały dla szerszego odbiorcy. Nie zabrakło praktycznych prób przed kamerą i mikrofonem, a nawet gry w tabu, która pozwoliła poćwiczyć mówienie o skomplikowanych zagadnieniach prostym językiem.
Z kolei ks. dr hab. Rafał Kowalski, prof. Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu, poprowadził warsztat „Akceptacja czy konsternacja? Jak skutecznie przekonywać do swoich racji”. Uczestnicy rozmawiali o tym, jak formułować argumenty, komunikować się jasno i skutecznie oraz jak prowadzić rozmowę, w której celem nie jest jedynie wyrażenie własnego stanowiska, ale rzeczywiste dotarcie do drugiego człowieka.
Wiedza, która ma prowadzić do działania
Szkoła nie zamykała się na trudne tematy współczesności. Jej finał stanowił wykład dr. Marcina Sulkowskiego z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego pt. „Islam w perspektywie politologii religii”. Wykładowca przedstawił podstawowe doktryny islamu w zestawieniu z katolicyzmem, a następnie podjął temat relacji islamu i demokracji liberalnej, posługując się przykładami z historii i współczesności Francji.
Tak skonstruowany program sprawił, że Szkoła Letnia stała się przestrzenią spotkania różnych dziedzin i doświadczeń. Teologia spotykała się tu z filozofią, naukami społecznymi, politologią i praktyką działalności społecznej. Akademicka refleksja łączyła się z warsztatem komunikacji, a dyskusje o zasadach KNS prowadziły do pytań o ich zastosowanie w konkretnych sytuacjach.
Istotnym elementem tych kilku dni była również wspólnota. Każdy dzień rozpoczynała Eucharystia – której przewodniczył ks. dr Dariusz Wojtecki, krajowy asystent kościelny Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”, a także kapłani będący wykładowcami oraz uczestnikami wydarzenia. Obok zajęć był czas na rozmowy, wymianę doświadczeń i integrację, której zwieńczeniem stało się wspólne ognisko.
Tegoroczna Szkoła Letnia Katolickiej Nauki Społecznej pokazała więc, że KNS nie musi pozostawać zamknięty w podręcznikach i akademickich dyskusjach. Jego siłą jest możliwość łączenia refleksji nad człowiekiem i społeczeństwem z konkretnym działaniem.
Letnia Szkoła to możliwość doszkolenia się, zdobycia nowych doświadczeń, a także wymiany tych doświadczeń z innymi. (…) To były dyskusje na temat prawdy, filozofii i wymiana właśnie tej myśli z ludźmi, którzy są z tak różnych dziedzin, od psychologii, ekonomii, filozofię, teologię… Było to bardzo ubogacające i budujące przede wszystkim przyjaźnie doświadczenie – podkreśliła Klaudia Zawilińska, uczestniczka Szkoły Letniej.
Uczestnicy zakończyli Szkołę nie tylko z nową wiedzą i kompetencjami, ale także z kolejnymi pytaniami – o prawdę, godność człowieka, odpowiedzialność, wspólnotę i rolę chrześcijan w życiu społecznym. Kolejną okazją do spotkania będzie Festiwal Katolickiej Nauki Społecznej, który odbędzie się w dniach 24–26 września. W jego trakcie uczestnicy otrzymają certyfikaty potwierdzające udział w Szkole Letniej.
Przedstawiamy filmowe podsumowanie wydarzenia:
/ab
