24 marca 2026 roku w Warszawie odbyło się spotkanie poświęcone powstańczym losom ks. Stefana Wyszyńskiego, połączone z promocją komiksu „Będziesz miłował”, wydanego przez Instytut Wydawniczy PAX. Wydarzenie miało charakter nie tylko popularyzatorski, lecz także problemowy – stało się punktem wyjścia do dyskusji o sposobach opowiadania historii, jej interpretacji, znaczeniu dla współczesnych odbiorców oraz o roli wiary i miłości w życiu człowieka.

Spotkanie miało miejsce w Domu Arcybiskupów Warszawskich i stało się okazją do refleksji nad doświadczeniem II wojny światowej oraz rolą przyszłego Prymasa Polski w czasie Powstania Warszawskiego. Wydarzenie poprowadziła Izabela Tyras, dyrektor Instytutu Kultury Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”.

W spotkaniu m.in. wzięli udział: Iwona Czarcińska z Instytutu Prymasa Wyszyńskiego, świadek życia Prymasa; ks. Jarosław Wąsowicz, kapelan Prezydenta RP; dr Karol Mazur z działu historycznego Muzeum Powstania Warszawskiego; Piotr Dmitrowicz, dyrektor Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie; Anna Rybak, Przewodnicząca Rady Nadzorczej Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” oraz ks. dr Dariusz Wojtecki, asystent kościelny Stowarzyszenia. Obecni byli również uczniowie i nauczyciele Liceum Ogólnokształcącego im. Tomasza Zana w Pruszkowie oraz Publicznego Liceum Ogólnokształcącego im. bł. ks. Romana Archutowskiego w Warszawie.

Jako pierwszy zabrał głos gospodarz miejsca – abp Adrian Galbas, który opowiedział o historii Domu Arcybiskupów oraz o pobycie kard. Stefana Wyszyńskiego w tym miejscu, przez wiele lat które było jego domem.

Następnie odbyła się projekcja filmu, zrealizowanego przez Centrum Medialne Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” opowiadającego o powstańczych dziejach ks. Wyszyńskiego. Po filmie odbyła się zasadnicza część spotkania. Wśród prelegentów znaleźli się abp Adrian Galbas, metropolita warszawski; prof. Paweł Skibiński, historyk; s. Radosława Podgórska, przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża; Michalina Jankowska, dyrektor Instytutu Prymasowskiego Stefana kard. Wyszyńskiego, Maciej Szepietowski, prezes Zarządu Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” oraz Marta Karpińska, wiceprezes Zarządu Fundacji Civitas Christiana i redaktor inicjująca książki.

Na początku wydarzenia podjęto refleksję nad aktualnością przesłania ks. Wyszyńskiego. Wskazywano, że jego doświadczenia z okresu wojny mogą stanowić punkt odniesienia dla współczesnych debat o wartościach, odpowiedzialności i roli jednostki w sytuacjach kryzysowych. Abp Galbas zaznaczył:

Odpowiedź z tego komiksu jest jedna: rób to, co możesz, żeby innym ułatwić życie. (…) Staraj się być sprzymierzeńcem cudzego życia, a nie jego wrogiem. W tym komiksie jest pięknie pokazane, że każdy robił to, co mógł, żeby pomóc drugiemu – i ks. Wyszyński, i Matka Róża Czacka, i siostry, i niewidome dzieci.

Prof. Paweł Skibiński przypomniał kontekst historyczny oraz znaczenie postaci ks. Stefana Wyszyńskiego dla Kościoła i Polski. Podkreślił, że jego doświadczenia z okresu wojny i powstania miały istotny wpływ na jego późniejszą posługę oraz nauczanie.

Prymas Wyszyński do końca życia zmagał się z pytaniem o sens powstania. (...) Uważał, że to była konieczna ofiara, traktował to w kategoriach religijnych. Jednocześnie w kategoriach politycznych nie dokonywał apoteozy powstania. Opowiadał o nim w kategoriach duchowych i moralnych. (...) Jest kilka takich kazań, zwłaszcza ze stycznia 1963 roku, gdzie łączył refleksje nad powstaniem warszawskim i powstaniem styczniowym - i naprawdę to warto czytać, dlatego, że to pokazuje, jak bardzo można przemyśleć i poukładać nawet tak traumatyczne doświadczenia.

Podkreślono, że biografia ks. Stefana Wyszyńskiego – szczególnie z okresu II wojny światowej i powstania warszawskiego – pozostaje mniej znana niż jego działalność powojenna. Michalina Janowska podkreśliła, że słowa „będziesz miłował” były obecne w całym życiu Prymasa i całe życie głosił on, że życie każdego człowieka, niezależnie po której „stronie barykady”, jest bezcenne i wartościowe.

To przykazanie było dla niego bardzo konkretnym zadaniem w życiu i wyrażało się w czynach. (...) W "Zapiskach więziennych" napisał takie słowa, że "nie zmuszą mnie, żebym ich nienawidził". To jest cały czas walka, życie nam stawia różne wymagania, ale właśnie obronić w sobie tego drugiego człowieka – nawet obronić go przed samym sobą, przed naszymi opiniami, osądami. I to, myślę, że księdzu Prymasowi w tej rzeczywistości społeczno-politycznej bardzo mocno towarzyszyło.

Zwrócono też uwagę na drugą ważną postać, która pojawia się w komiksowej opowieści – bł. Matkę Elżbietę Różę Czacką, założycielkę Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach. To ona podjęła decyzję o dołączeniu do powstania zamieszkałych w Laskach sióstr, podopiecznych oraz ks. Wyszyńskiego. O ich relacji opowiedziała s. Radosława Podgórska.

Wspomnienia ks. Prymasa pokazują nam, jak przez lata dojrzewała w nim postawa Matki Róży w czasie powstania. (…) To była przyjaźń dwojga głębokich ludzi, którzy towarzyszyli sobie w odkrywaniu tych słów będziesz miłował.

Istotnym tematem była rola duchowości i postawy religijnej w warunkach wojennych. Dyskusja dotyczyła pytania, na ile doświadczenia wojny wpłynęły na późniejsze nauczanie Wyszyńskiego oraz jego rozumienie odpowiedzialności społecznej. Maciej Szepietowski zwrócił uwagę, że:

Nasze zmaganie w tych trudnych okresach, walk o niepodległość, w czasach powstania, nie było tylko zmaganiem żołnierzy (…). Było to także zmaganie, doświadczenie integralne osób duchownych. (…) Ks. Wyszyński nie złapał nigdy za karabin (…), ale spełniał swoją bardzo ważną rolę.

Prelegenci zwrócili uwagę na formy przekazywania wiedzy historycznej. Punktem odniesienia była prezentacja komiksu „Będziesz miłował”, który – jako medium wizualne – ma docierać do szerszego i młodszego grona odbiorców – o czym opowiedziała Marta Karpińska. Redaktor inicjująca powstanie tego wydawnictwa podzieliła się historią pomysłu oraz dbałości o detale w treści oraz ilustracjach komiksu.

Miłość, która przeradza się w czyn. (…) Nasz wielki szacunek do Prymasa Wyszyńskiego, który jest patronem Stowarzyszenia „Civitas Christiana” (…) przerodził się w to dzieło. Jest to wyraz miłości, wyraz czci, jest to myśl, która staje się konkretem.

Wydarzenie w Warszawie pokazało, że opowieść o przeszłości – nawet zakorzeniona w konkretnych biografiach – może być punktem wyjścia do szerszej debaty o pamięci, tożsamości i sposobach narracji historycznej. Promocja komiksu „Będziesz miłował” stała się przy tym pretekstem do postawienia pytań o to, jak mówić o historii w sposób rzetelny, a jednocześnie przystępny dla współczesnego odbiorcy.

Komiks „Będziesz miłował. Powstańcze losy księdza Stefana Wyszyńskiego” ukazał się pod patronatem honorowym abp. Adriana Galbasa SAC, metropolity warszawskiego. Patronat nad publikacją objęło Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi Laski, Instytut Prymasowski Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego, Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”.

Patronat medialny: Opoka, Gość Niedzielny, niedziela, Katolicka Agencja Informacyjna, Mały Gość Niedzielny, Tygodnik Idziemy oraz e-civitas.pl.

Organizatorami wydarzenia była Fundacja Civitas Christiana oraz Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”.

Zapraszamy do obejrzenia zapisu spotkania:

/ab