Już po raz 50. Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana” przyznało Nagrodę im. Juliusza Ligonia - najstarsze regionalne wyróżnienie w Polsce. Uroczysta gala jej wręczenia, z udziałem abp. Andrzeja Przybylskiego, odbędzie się 5 lutego w Panteonie Górnośląskim w Katowicach. Celem Nagrody jest promowanie wartości chrześcijańskich i patriotycznych, ze szczególnym uwzględnieniem tożsamości Górnego Śląska.

Nagroda im. Juliusza Ligonia już na trwałe wpisała się w pejzaż społeczno-kulturalny Śląska. Przyznawana jest osobom i instytucjom, które działają dla dobra wspólnego, rozwoju życia kulturalnego, artystycznego i naukowego w historycznych granicach tego regionu Polski. Laureaci są przykładem, że świat współczesny można kształtować w duchu idei głoszonych przez Patrona Nagrody.

Juliusz Ligoń (1823 -1889) był działaczem narodowym i poetą, prowadził polską działalność oświatową; uważany jest za współtwórcę regionalnego dramatu ludowego na Górnym Śląsku. Był samoukiem. Pracował jako kowal w ojcowskiej kuźni. Jako osiemnastolatek przeprowadził się za lepiej płatną pracą do Królewskiej Huty (obecnie Chorzów), gdzie został kowalem hutniczym. W roku 1848 gdy Śląsk dotknęła klęska głodu, zorganizował polską pomoc charytatywną dla poszkodowanych. Następnie założył „Komitet pomocy polskiej”. W roku 1851 został zwolniony z pracy, co zmusiło go do przeniesienia się do huty „Andrzej” w Zawadzkiem. Kilka lat później, w roku 1858 założył „Kółko Czytelnicze”, przekształcone następnie w Bibliotekę Ludową. Tego roku opublikował w „Gwiazdce Cieszyńskiej” (nr 25), swój wiersz, mający charakter listu otwartego pt. „Kilka słów do pisarzy polskich i ludu”. Wierszem tym propagował upowszechnienie czytelnictwa wśród Ślązaków.

Pisząc Ligoń odwoływał się przede wszystkim do tematyki patriotycznej i przesłania moralnego opartego na nauce Kościoła katolickiego. Dążył do budzenia polskości wśród Ślązaków. W wierszach, krótkich formach prozatorskich, utworach scenicznych i publicystyce przeciwstawiał się germanizacji Górnego Śląska.

Przez całe życie był szykanowany za swoją propolską działalność, nie mógł podjąć stałej pracy zarobkowej, skonfiskowano mu jego biblioteczkę, przeprowadzano często rewizje i nakładano wysokie kary finansowe, przez co żył w wielkiej biedzie razem z żoną i sześciorgiem dzieci.

Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia przyznawana jest od 1963 r. przez Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”. Honoruje osoby i instytucje zasłużone dla Górnego Śląska w dziedzinie kultury, nauki i działalności społecznej. Wśród laureatów są twórcy, działacze i organizacje. Na przestrzeni 50 lat, Ligoniowy Laur otrzymało ponad 200 osób i instytucji. Wśród nich m.in. Wojciech Kilar, prof. Jan Miodek, prof. Marian Zembala, zespół „Śląsk”, Franciszek Pieczka czy Henryk Jan Botor.

W tym roku Kapituła Nagrody przyznała ją: prof. Annie Pobóg-Lenartowicz - za mistrzowskie łączenie najwyższego poziomu badań i pracy naukowej z etosem służby, głębokim zakorzenieniem w tradycji regionu oraz wyjątkową umiejętnością opowiadania historii, które umacniają wspólnotę; Markowi Długozimie - za szlachetne łączenie troski o pamięć narodową z odpowiedzialnością społeczną, duchem pojednania oraz wytrwałą, codzienną służbą na rzecz lokalnej wspólnoty; Apostolstwu Chorych - w setną rocznicę powstania - za konsekwentną afirmację godności ludzkiego życia, za wielowymiarową działalność wydawniczą, formacyjną oraz edukacyjną, a także za pełną poświęcenia troskę duchową i materialną okazywaną osobom dotkniętym cierpieniem oraz tym, którzy im towarzyszą.

Uroczystość wręczenia Nagrody im. J. Ligonia odbędzie się 5 lutego 2026 r. o godz.17.00 w Panteonie Górnośląskim w Katowicach.

/mdk