Obecnie mija już czwarty rok od rozpoczęcia się pełnoskalowej wojny na Ukrainie, zaczęła się kolejna strefa konfliktu na Bliskim Wschodzie, a świat rządów pozostaje głuchy na wołanie o pokój umęczonej ludności. Podobnie jest w wielu innych miejscach świata, bo jak powiedział Papież Franciszek – obecnie trwa trzecia wojna światowa we fragmentach. Czym zatem jest pokój? Gdzie się zaczyna i kiedy można powiedzieć, że został utracony?

Już niedługo, w Ewangelii na Wielkanoc, usłyszymy „Pokój wam!” i z roku na rok chyba ciężej uwierzyć w możliwość pojednania między narodami niż w Zmartwychwstanie. Jak jakiś czas temu określił to Sekretarz Stanu Stolicy Apostolskiej Kardynał Parolin, pokój jest tym stanem, którego się nie czuje, gdy jest, natomiast pojawia się pragnienie, gdy go zabraknie.

Gdy spojrzymy do Pisma Świętego, odnośnikiem hebrajskim będzie słowo „szalom”, oznaczające coś znacznie więcej niż tylko brak wojen. Określa ono dobrobyt, ład i szczęśliwość. W Nowym Testamencie dochodzi natomiast znaczenie zbawcze jako stan spokoju duszy po śmierci. Katolicka nauka społeczna z kolei łączy te wszystkie różne znaczenia w jedną koncepcję, przy czym KNS patrzy przez pryzmat geopolityki, więc to spojrzenie niekoniecznie jest pacyfistyczne, a raczej dąży do unikania konfliktów i śmierci ludzi. Najważniejszym dokumentem w nauczaniu Kościoła odnoszącym się do pokoju jest encyklika Jana XXIII Pacem in terris wydana w paręnaście lat po wojnie i wobec kryzysu narastającego napięcia między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim. Myślę, że już sam wstęp jest godny zacytowania: „Do wszystkich ludzi dobrej woli”, bo chociaż nauczanie papieskie jest powszechne, to jednak ten bezpośredni zwrot do ludzkości jest wyrazem, że ów dokument może być przykładem dla wszystkich. W dość obszernej treści Papież koncentruje się właściwie na jednostce jako części szerszej społeczności, patrzy niezwykle indywidualnie na kwestię pokoju jako na skutek tego, co zaczyna się w sercach pojedynczych osób, a co zaraża dalej społeczności, państwa i organizacje międzynarodowe.

Kościół ma jednak jeszcze cenną sugestię drugiego imienia pokoju – rozwój. Chodzi bowiem o szeroką kulturę pokoju, w której to trzeba na starcie wyrzec się hobbsowskiego myślenia „człowiek człowiekowi wilkiem”. Kościół naucza, że dzięki współpracy osiąga się wyższe cele, a nie w wyścigu i niezdrowej rywalizacji. Jest to swego rodzaju zaufanie w ludzkie możliwości, które należy wspierać.

Co jednak istotne w tej idei chrześcijańskiej, nie wszystkie rodzaje sporów są złe - zdrowej konkurencyjności gospodarczej, poprzez którą klient otrzymuje tańszy i lepszy produkt, nie należy rugować, bo ona chroni przed monopolizmem. Przy czym warto zauważyć, że na przykład obecna ekspansja rynku chińskiego, który jakościowo i cenowo sprzyja klientom, jest naganna, gdyż towary wytwarzane są kosztem niemal niewolniczej pracy, w tym także dzieci. Natomiast celem tych zabiegów jest monopolizacja pośród przemysłu światowego, oparta o produkt i kapitał chiński.

Tytułowy zwrot łaciński „Pax vobis” pochodzi z łacińskiego mszału, który w polskim wydaniu brzmi „Pokój z wami” i przysługuje on wyłącznie biskupom, nadając im misję jednoczącą w Kościele. Jednakże niesie on znacznie ważniejszą ideę, zawartą w Katechizmie – pokój, którym cieszą się ludzie w niektórych częściach ziemi, jest obrazem i owocem Chrystusa. Ten, który oddał życie za nas na krzyżu, uzdolnił nas do miłości i przebaczania. A chociaż nie jest to w burzliwym czasie nauka łatwa do przyjęcia, to warto pamiętać, że o pokój można się modlić i o pokój trzeba się troszczyć. O ile stałe przeglądanie „X” i opowiadanie się w komentarzach za Iranem, USA, Izraelem, Rosją, Ukrainą itd. pożytku nie przyniesie, tak dbanie o pokój w swoim sercu pomoże zachować spokój, a troska o przyjaźń w społeczeństwie sobie najbliższym stopniowo będzie się rozszerzać, w to przede wszystkim trzeba uwierzyć.

/ab